Postcodekaart: met open data en open source software

09 feb 2015 Hans Fast

Postcodegebieden hebben geen vastgestelde grenzen: het zijn verzamelingen van adressen met dezelfde postcode. Met de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG) en PostGIS is het mogelijk om een landsdekkende postcodekaart te realiseren: er zijn dus geen conceptuele, technische of auteursrechtelijke belemmeringen meer!

Oorspronkelijke Voronoi-diagrammen.
6-positie-postcodegebieden.

Was de BAG al langer beschikbaar als open data, sinds 1 februari 2012 zijn ook de postcodes open voor commerciële doeleinden. Om een landsdekkende kaart van postcodegebieden te maken, moet Nederland worden verdeeld over de adreslocaties, om vervolgens deze vlakken samen te voegen tot postcodegebieden. Door PostGIS uit te breiden met een Python-script om Voronoi-diagrammen te berekenen, kan de eerste stap worden gerealiseerd. Het samenvoegen van deze Voronoi-diagrammen tot postcodegebieden kan met de standaard functies in PostGIS.

Het resultaat bevat veel grillige vormen. Op de Dutch OSGeo mailinglijst wordt gediscussieerd of de grenzen automatisch of toch met de hand rechtgetrokken moeten worden. Het Content Team van Esri laat zien, dat zij de grenzen volautomatisch rechttrekken langs het Nationaal Wegenbestand (NWB) en TOP10NL uit de Basisregistratie Topografie (BRT). Hoe je ook omgaat met de grenzen, de BAG zelf moet ook verbeterd worden!

Geen standaard voor het plaatsen van adreslocaties

Elke gemeente is verantwoordelijk voor het leveren van de BAG van haar grondgebied. In sommige gemeentes zijn adreslocaties ruimtelijk egaal verspreid over het pand. In andere gemeentes liggen adreslocaties soms bovenop elkaar. Hierdoor ontstaan overlappende Voronoi-diagrammen in de eerste stap, waardoor er in de tweede stap problemen ontstaan in het samenvoegen van Voronoi-diagrammen tot postcodegebieden. Door de adreslocaties transparant te maken, lichten overlappende adreslocaties feller op:

Oorspronkelijke Voronoi-diagrammen.
6-positie-postcodegebieden.

Alvorens de Voronoi-diagrammen te berekenen, selecteren we daarom in deze situaties met PostGIS een willekeurige adreslocatie uit de stapel van overlappende adreslocaties.

Typefouten in postcodes

De BAG bevat nog veel typefouten. Hier is een voorbeeld van een klein 4-positie-postcodegebied als enclave in een groter 4-positie-postcodegebied. Alle adressen in dit pand hebben de postcode 8322EJ, behalve een adres met de postcode 8321EJ:

Dit lossen we op door de 4-positie-postcodegebieden te selecteren, waarin slechts 1 adreslocatie valt. Deze adreslocatie kennen we vervolgens de postcode toe, die het meest voorkomt bij adreslocaties met dezelfde straatnaam in die woonplaats. Ten slotte laten we PostGIS de Voronoi-diagrammen opnieuw samenvoegen tot postcodegebieden.

Conclusie

Omdat gemeentes ieder een eigen werkwijze heeft bij het digitaliseren van adreslocaties en het vullen van de adresgegevens nog altijd mensenwerk lijkt, blijven er vreemde situaties opduiken in de BAG. Gelukkig hebben we een aantal automatisch afgevangen, zoals hier beschreven. Doordat de BAG onder een open licentie beschikbaar is, kunnen meer mensen deze problemen opsporen en terugmelden bij het Kadaster. Door bovendien de kennis en technische aanpak in alle openheid te delen, zal de kwaliteit van de BAG hopelijk snel verbeteren. Drie jaar na het vrijgeven van de postcodegegevens is het hoog tijd voor een open postcodekaart!

volgende
vorige